Tháng ba về xuân dần hơn một nửa
Ngõ nhà mình tim tím những nhành xoan
Cơn mưa phùn chiều dạo qua ngang cửa
Gió đu cành, hoa tím rụng đầy sân
Hoa xoan tàn, mùa xuân tàn rồi đó
Xưa, mười lăm em đã biết điệu đàng
Nhặt cánh hoa em cài lên mái tóc
Vườn nhà bên anh liếc mắt… nhìn sangHoa xoan một bông hoa gợi về những năm tháng tuổi thơ hồn nhiên và tươi sáng. Hoa không những đẹp mà có hương thơm mang mát khó quên. Nếu bạn tìm kiếm những điều bình dị, những điều khiến bạn nhớ mãi không quên thì bạn nên đọc bài viết này của Ynghiahoa để hoa xoan sẽ giúp bạn chữa lành tâm hồn khô cằn của mình nhé!
Hoa xoan là hoa gì?
Hoa xoan là hoa gì?
Cây xoan là một loại cây thân gỗ lá rụng sớm, thuộc trong nhóm họ Xoan. Nó có nguồn gốc từ Ấn Độ, miền Nam Trung Quốc và Autralia. Ở mỗi khu vực thì cây xoan có tên gọi khác như là sầu đông, sầu đâu, khổ luyện, xoan ta, xoan nhà, xoan trắng, thầu đâu.
Tên tiếng anh là Chinaberry (hay là xoan tàu được trồng chủ yếu ở Trung Quốc), Bead tree, Persian lilac, White cedar…
Ở Việt Nam hiện có rất nhiều tỉnh thành trồng cây xoan rừng như: Tây Nguyên, Kon Tum, Lâm Đồng, Bình Thuận. Mục đích chính là mang lại giá trị kinh tế và phủ xanh đất trống đồi trọc giảm lũ quét và xói mòn đất.
Đặc điểm của cây hoa xoan
Đặc điểm của cây xoan
Cây trưởng thành cao từ 7 – 12m, đường kính 60cm. Nhưng cây xoan ở Bắc Autralia thì có chiều cao lên tới 40m. Vỏ cây xù xì, màu nâu (có một số cây thì vỏ lại có màu trắng), các vết nứt dọc chạy từ gốc đến ngọn cây.
Cành xoan mềm, giòn dễ gãy. Mỗi cành được chia thành nhiều nhánh nhỏ, tán cây to, rộng ngả xuống.
Lá xoan mọc so le, cuống dài 15cm. Mặt trên lá có màu lục sẫm, mặt dưới xanh nhạt. Mép lá có khía răng cưa và hai mặt nhẵn. Khi vào mùa đông thì lá sẽ bị úa vàng và rụng dần.
Hoa xoan có 5 cánh màu trắng mọc thành chùm, nhụy được tập hợp thành ống hình trụ màu tím khiến cho chúng trở nên hài hòa toát lên vẻ đẹp dịu dàng, tinh tế, trong trắng. Cây xoan ra hoa vào khoảng tháng 2, tháng 3 âm lịch và có mùi thơm dịu nhẹ.
Quả xoan thuộc dạng quả hạch có hình dạng hình cầu (giống như quả trứng) kích thước khoản 1 x 1,5cm, có vỏ màu xanh khi non và chín thì chuyển sang màu vàng.
Rễ xoan có màu nâu tro hay nâu tím thường ở dạng phiến cuộn.
Xem thêm: Ý nghĩa hoa Cúc có thể bạn chưa biết
Các loại cây xoan
- Xoan ta có hoa trắng tím, trong cuống lá dài sẽ có 2 3 lá phức mọc đối, cây xoan ta cao 7-12m thân mọc thẳng vỏ trơn thường màu nâu tím.
Xoan ta
- Xoan dâu da rất giống xoan ta nhưng không có lá phức mọc đối ở lá dài, hoa trắng hoàn toàn, nhìn kĩ hoa xoan dâu da sẽ thấy giống với hoa xoài hơn.
Xoan dâu da
- Xoan nhừ, có nơi gọi là xoan đào, hoa có màu hồng đào, lá dài không có lá phức, thân sần sùi như một số cây họ lát, nên còn được gọi là lát xoan, cây xoan nhừ được người dân Đông Nam bộ dùng làm trụ tiêu khá nhiều.
Xoan nhừ
- Cây neem được trồng phổ biến ở Ninh Thuận và được gọi với cái tên xoan chịu hạn Ninh Thuận, khá giống cây xoan ta, nhưng cũng có thể phân biệt được với xoan ta cây xoan chịu hạn không cao vươn thẳng đứng như xoan ta mà phân tán ở tầm 3–7 m, thân không trơn, hoa màu trắng không tím như xoan ta, hoa màu trắng đài hoa nhỏ như hoa xà cừ.
Cây neem
- Cây xoan quả to thuộc họ bồ hòn, quả to tròn, nhìn xa giống xoan, nhưng nhìn kỹ thì thuộc họ bồ hòn.
xoan quả to
Ý nghĩa của cây xoan
Ý nghĩa của cây xoan
Loại hoa gắn liền với nhiều kỷ niệm ngày còn bé thơ. Nó tượng trưng cho sự hồn nhiên, trong sáng, vô lo, vô tư. Nên khi nói đến hoa xoan người ta hay trêu đùa rằng là loại hoa không có muộn phiền.
Từng cánh xoan tựa như những mảnh ghép có thể làm con người ta hạnh phúc. Màu tím của hoa cũng đại diện cho sự thủy chung, son sắt. Ở đây không chỉ ám chỉ tình yêu đôi lứa mà còn nói về tình cảm gia đình, bạn bè và xã hội. Nét mộc mạc đơn sơ đó đôi khi cũng tạo cảm giác cho bạn như lạc vào bức tranh quê hương xinh đẹp nhất của Việt Nam.
Ngày nay ta đã có thể vô tình được nhìn thấy những cành xoan trắng trên các cung đường phố, sự thanh thản và nhẹ nhàng bỗng vô tình tìm đến ta khi ta nhìn vào chúng.
Dấu hiệu của mùa thu hoa xuất hiện vào thàng 8 làm cho những cành hoa xoan trắng xóa trở thành sự báo hiệu mùa thu của nhiều người dân ở các tỉnh miền bắc Việt Nam.
Xem thêm: Ý nghĩa Hoa Địa Lan – Vẻ Đẹp Kiêu Sa, Mang Biểu Tượng May Mắn
Tác dụng của cây hoa xoan
Dùng lấy gỗ làm nội thất
Dùng lấy gỗ làm nội thất
- Xoan là cây có chất gỗ khá tốt. Gỗ có đường vân đẹp, độ cứng tốt nên được ứng dụng rất nhiều trong đồ nội thất như: làm tủ bếp, giường ngủ, tủ áo, vách ngăn, đồ gia dụng khác của gia đình…
- Để tránh tình trạng cong vênh, co ngót hay nứt nẻ của gỗ trong quá trình sử dụng thì trước khi đi vào thi công sản xuất gỗ cây xoan phải được ngâm bùn ao (nếu ở vùng quê) hay trải qua quá trình tẩm sấy kỹ lưỡng theo tiêu chuẩn Châu Âu (công nghệ mới hiện nay). Nhằm giúp cho các món đồ nội thất dùng từ gỗ xoan có độ bền đẹp theo thời gian.
Làm thuốc trừ sâu
Làm thuốc trừ sâu
- Lá xoan có mùi hắc, độc tính cao nên được sử dụng như 1 loại thuốc trừ sâu tự nhiên hoặc làm phân xanh bảo quản lương thực.
Chữa bệnh
Chữa bệnh
Ngứa âm hộ: Với căn bệnh này bạn sẽ sử dụng 30g vỏ cây xoan kết hợp 20g hạt tiêu, 25 lá khuynh diệp tươi, 30g lá đào tươi, 30g hoàng bá và 50g vỏ rễ lựu tươi. Cho tất cả vào ấm và đun sôi, lọc bã rồi cho băng phiến vào. Cuối cùng ta lấy dung dịch này đem đi xông hoặc rửa âm hộ.
Ghẻ ngứa, viêm da: Với căn bệnh này ta có 2 cách. Cách 1 lấy vỏ cây xoan, cây bông cò cùng gừng và nghệ vàng giã nát và lọc lấy nước. Tiếp đến trộn hỗn hợp đó với chánh tam tiền và thách cao sống và đổ rượu trắng vào, sắc cho keo lại rồi bôi vào những nốt ghẻ, ngứa. 1 ngày nên sử dụng đều 2 lần cho hiệu quả tốt nhất.
Hoặc cách 2 bạn có thể lấy 1 nắm lá cây xoan kết hợp lá cây sả sã, lá cây ngủ ngày và lá cây bông cò. Rửa sạch chúng và cho vào nước đun nấu 30 phút. Rồi xong đó dùng nước đó để tắm.
Đau lưng: Lựa chọn những chiếc lá xoan đâu bánh tẻ mọc từ gốc xoan đã bị chặt đem đi xao vàng hoặc hơ lửa rồi xoa bóp lên chỗ lưng bị đau.
Xoan là loài cây mang nhiều độc tính
Xoan là loài cây mang nhiều độc tính
Tất cả các bộ phận của cây xoan đều có độc tính đối với con người nếu ăn phải. Yếu tố gây độc là các chất gây ngộ độc thần kinh chứa tetranortriterpen và các loại nhựa chưa xác định; hàm lượng cao nhất chứa trong quả. Một số loài chim có thể ăn quả xoan, nhờ thế mà hạt của xoan được phát tán khi chúng bị đánh rơi, nhưng chỉ cần 15 gam hạt đã là liều gây chết cho một con lợn nặng 22 kg.
Cách trồng và chăm sóc cây xoan
Cách trồng cây xoan
Cách trồng cây xoan
Đất trồng cây xoan đào giống có thể là bãi bồi ven sông, đường làng, đồi gò miễn là không úng nước, độ pH trung bình. Đặc biệt Xoan Đào có khả năng chịu hạn tốt, nên có thể trồng ở các khu đất vùng đồi núi.
- Mật độ trồng: Nếu đất tốt, trồng theo băng thì nên trồng (2,5×2,5m)/cây hoặc trồng tập trung thì (2,8 – 3m)/cây/ mật độ 1.200 – 1.250 cây/ha
- Đào hố: Hố trồng Xoan Đào có thể đào từ tháng 11; 12 âm lịch, kích cỡ hố (0,3 X 0,3 X 0,3)m. Mỗi hố bón lót 4 – 5 kg phân chuồng sau đó lấp hố lại
Chú ý:
- Chọn thời tiết thuận lợi để trồng cây, thường là vào mùa xuân, cây non có thể sinh trưởng và phát triển tốt.
- Đồng thời, người trồng cũng chú ý lấp đất xuống hố phải lấy lớp đất mặt đập nhỏ, lượng đất lấp phải đầy hố giữa tâm hố cao hơn miệng hố từ 3-4cm.
- Mật độ thích hợp là 1100 cây/ha cự ly 3x3m. Ngoài ra có thể trồng mật độ 1650cây/ha cự ly 3x2m hoặc 2000 cây/ha cự ly 2,5x2m.
Đối với trường hợp trồng bằng cây con có bầu trên 4 tháng tuổi, khi trồng cần rạch bỏ vỏ bầu, lấp đất đến cổ rễ và nén chặt đất, chú ý cây phải đặt thẳng đứng ở giữa hố.
Đặc biệt, khi trồng cây, không nên chọn thời tiết râm mát, cây sẽ khó phát triển hơn.
Chăm sóc cây xoan đào
Chăm sóc cây xoan đào
Sau 1 tháng mỗi hạt sẽ có 1 – 4 cây xoan con mọc, chọn nhánh khỏe nhất để lại 2 – 3 cây. Thường xuyên nhổ cỏ bảo vệ cây. Cây được 2 tháng tuổi, chọn 1 cây/hố đẹp nhất để lại, số còn lại nhổ bỏ.
Thường xuyên bấm tỉa các nhánh phụ tránh xoan phân cành sớm để cho cây thẳng sẽ có lợi thu hoạch gỗ.
Chỉ tưới nước và tỉa nhánh năm đầu tiên sau khi cây đã cao từ 4 – 6m. Chú ý bón phân và tỉa cành theo mật độ mong muốn. Đặc biệt là cung cấp đủ nước tưới cho cây vào mùa khô hạn, tránh tình trạng héo cây, rụng lá.
Chú ý:
- Xoan thường bị sâu đục phá từ các vết xước ngoài da nên tránh không được làm xây xước da.
- Thông thường đầu mùa xuân có thể dùng vôi quét vào gốc thân cây trong khoảng 2 mét.
- Tuỳ theo loại sâu để sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý.
Thời gian tỉa thưa lần đầu có thể tiến hành sau năm thứ 5 khi cây đã giao tán, tùy thuộc vào mật độ trồng và phương thức trồng để xác định thời gian tỉa và số lần tỉa.
Đối với rừng trồng tập trung lần tỉa đầu tiến hành vào năm thứ 6, mật độ để lại 900 – 1200 cây/ha. Lần hai vào năm thứ 10 mật độ để lại khoảng 600 – 800 cây/ha. Lần ba vào năm thứ 14 – 15, mật độ còn lại (mật độ cuối cùng) là 400 – 550 cây/ha.
Kết luận
Bài viết này Ynghiahoa.com chia sẽ nhằm cho bạn thấy cũng như thưởng thức để hết vẻ đẹp của hoa. Bạn muốn trồng cây này cho lý do nào thì cũng chúc bạn có một cây xoan đào thật đẹp nhé!
