Hoa Ban vẻ đẹp của núi rừng Tây Bắc, cứ độ tháng 3 về là đến thăm Tây Bắc thì bạn không thể nào không thấy một loài hoa với màu sắc tinh khôi, rung rinh trước gió luôn làm xao xuyến lòng người. Hôm nay, Ynghiahoa sẽ cùng bạn tìm hiểu về hoa ban trắng, về vẻ đẹp lẫn ý nghĩa sâu sắc của nó!
Giới thiệu về hoa ban là hoa gì?
Giới thiệu về hoa ban là hoa gì?
Hoa Ban chia làm 3 loại đó là cây Ban Tím, cây Ban Trắng, cây Ban Hoàng Hậu. Hoa Ban thuộc chi Bauhinia, phân họ Vang (Caesalpinoideae), họ Đậu (Fabaceae). Có nguồn gốc từ các nước châu Á như Mianma, Trung Quốc, Ấn Độ.
Trước đây, ở nước ta, Hoa Ban chỉ có ở trong rừng tự nhiên của vùng núi Tây Bắc gồm các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên,… nhưng vì mê mẩn vẻ đẹp của nó mà người ta đã đem nó ngược về xuôi trồng trong các thành phố lớn.
Đặc điểm cây hoa ban
Đặc điểm cây hoa ban
Hoa ban trắng thuộc loại cây thân gỗ, thường có chiều cao đạt từ 5-12m. Thân cây khi còn non rất mềm, có lông mịn. Sau khi phát triển, trưởng thành thì thân cây trở nên nhẵn và có màu nâu. Thân cây ban khi trưởng thành đạt kích thước đường kính khoảng từ 20-30cm. Cây ban trắng là loại cây dễ sinh trưởng và có khả năng phát triển nhanh.
Lá của cây ban trắng là loại lá kép, mọc liền ở thân và mọc so le cách nhau. Các phiến lá dài từ 10-12cm và có bản rộng. Lớp trên mặt lá nhẵn không lông, lớp dưới có lông nhưng ít. Cuống lá dài, lá có hình gần tròn, gần cuống lá hình tim. Vào thời điểm hoa ban trắng nở rộ, cây ban thường không có lá. Tán cây là dạng phân tán. Vào mùa khô cây sớm rụng lá.
Trước khi cây ra lá, hoa ban trắng mọc ra từ kẽ lá non và mọc thành các cụm hoa. Khi hoa ban nở rộ cây thường không có lá nên đến mùa nở hoa chỉ thấy một sắc trắng trên cây mà không bị xen lẫn bởi màu xanh của lá cây. Hoa to rất dễ thấy, mỗi bông hoa có 5 cánh. Thường có màu trắng xen vào là các sọc màu hồng nhạt. Ngoài ra còn có màu tím hoặc có màu phớt tím và có sọc màu tím đậm hơn hoặc hồng nhạt có sọc màu đậm hơn.
Hoa ban nở vào khoảng tháng 3-4 hàng năm. Mỗi năm khi nở rộ, cả vùng núi rừng Tây bắc lại được bao trùm bởi màu trắng của hoa ban. Hoa có đường kính khoảng từ 8-12cm. Hoa ban có mùi thơm dịu nhẹ. Vì nhụy hoa ngọt nên hoa ban rất thu hút các loại côn trùng, đặc biệt là các loại côn trùng hút mật như ong và bướm. Hoa ban có thể nở kéo dài từ khoảng 2-3 tháng không giống như một số loại cây khác.
Sau khi hoa tàn thì cho quả, quả dài từ 15-30cm. Quả của cây ban thuộc loại quả đậu, dẹt, bên trong có chứa các hạt.
Tham khảo: Ý nghĩa Hoa Linh Lan – Cách trồng và những điều có thể bạn chưa biết
Sự tích hoa ban trắng
Sự tích hoa ban trắng
Sự tích kể lại rằng: “Ngày xưa nơi vùng núi Tây Bắc, có cô gái xinh đẹp tên là Ban. Ban nết na, có giọng hát mê đắm lòng người. Biết bao chàng trai trong làng ngoài bản say đắm cô nhưng nàng đã trao hết tình cảm cho Khum. Khum là chàng trai siêng năng, chăm làm và giỏi săn bắn. Nhưng vì Khum nghèo, nên cha Ban chê chàng. Và có ý định gả Ban cho người con trai vừa gù vừa lười lao động của tạo mường.
Một ngày, khi thấy cha cùng gia đình tạo mường bàn chuyện cưới xin. Ban liền chạy đến nhà người yêu để cầu cứu, tìm cách dừng chuyện này. Đúng lúc chàng Khum đi xa cùng cha, không có ở nhà. Trong lúc tuyệt vọng, nàng đành buộc lại chiếc khăn Piêu của mình vào cầu thang nhà Khum rồi bỏ đi băng đèo, vượt núi đi tìm chàng.
Cuối cùng, khi sức lực đã cạn kiệt, nàng gục ngã và chết trên núi. Nơi nàng chết sau mọc lên loài cây có hoa trắng buốt khi nở rộ độ xuân về. Dân mường gọi loài hoa này là hoa ban tượng trưng cho tình yêu thủy chung của đôi lứa. Còn Khum sau khi trở về biết chuyện Ban đã bỏ đi tìm mình, cũng đi tìm nàng khắp các núi đồi. Cuối cùng, vì kiệt sức chàng cũng ngã xuống và chết, hóa thành một con chim, sống lẻ loi nơi rừng núi.”
Vì vậy,hằng năm, cứ độ xuân về hoa ban nở trắng vùng Tây Bắc, các chàng trai cô gái lại rủ nhau cùng đi chơi hội. Cùng nhau hát ca, múa xòe, hái hoa mừng xuân và thổ lộ tình cảm, đón nhận tình yêu đôi lứa. Thể hiện mong muốn có một tình yêu chung thủy sắt son như cặp đôi Khum và Ban.
Các loại hoa ban phổ biến hiện nay tại Việt Nam
Hoa ban trắng
Đây là loại hoa phổ biến nhất. Cánh hoa có màu trắng muốt. Nhưng phần gốc cánh hoa và mặt cánh hoa trong sẽ có màu tím nhạt hoặc màu hồng phớt.
Hoa ban trắng
Hoa ban tím
Hay thường được gọi với cái tên là hoa ban Hoàng Hậu. Đặc điểm là cánh hoa sẽ có màu tím nhạt. Phần gốc cánh có màu nhạt hơn như màu tím nhạt, màu trắng hoặc màu hồng nhạt.
Hoa ban tím
Ý nghĩa hoa ban là gì?
Ý nghĩa hoa ban
Ý nghĩa hoa ban trong phong thủy
Trong phong thủy, hoa ban trắng tượng trưng cho sự may mắn, tốt lành và những gì đẹp đẽ nhất, vì thế, cứ tới mùa hoa ban người dân Tây Bắc lại cực kỳ phấn khởi, vui mừng. Cây hoa ban trắng mọc trên những ngọn đồi đầy sỏi đá mà vẫn đơm hoa kết trái, cho ra những cánh hoa trắng muốt, tinh khôi và mềm mại. Chính vì thế, loài hoa này còn tượng trưng cho sự vươn lên, không ngừng cố gắng và phấn đấu, cũng giống như tinh thần kiên cường, cứng cỏi và bất khuất của người dân Tây Bắc.
Ý nghĩa hoa ban trong tình yêu
oa ban trắng tượng trưng cho tình yêu chung thủy và sự chân thành, dù tình yêu có gặp nhiều trắc trở, khó khăn thì cũng tự tin vượt qua và sẵn sàng đi đến bến bờ hạnh phúc. Các cặp đôi yêu nhau thường thề nguyện dưới gốc cây hoa ban như một minh chứng cho tình yêu thủy chung, bền chặt.
Loài hoa này còn tượng trưng cho sự trong trắng, trinh nguyên của người con gái. Vẻ đẹp thuần khiết của hoa ban trắng được ví như tâm hồn của những cô gái 19 đôi mươi. Vì vậy, khi chàng trai trao cho người con gái những bông hoa ban trắng tức họ muốn nhắn nhủ rằng mình sẽ chinh phục được cô gái ngây thơ này.
Ý nghĩa hoa ban thể hiện sự hiếu thảo với cha mẹ
Bên cạnh là biểu tượng của tình yêu, thì theo quan niệm của người dân tộc Thái, hoa ban còn là biểu tượng của lòng hiếu thảo của con cái với cha mẹ. Vì hoa nở rộ vào mùa xuân, đây cũng là mùa của gia đình, của đoàn viên nên loại hoa này cũng tượng trưng cho sự hạnh phúc, may mắn và gia đình sum vầy.
Ý nghĩa hoa ban thể hiện sự kiên cường, vượt qua mọi khó khăn
Hoa ban có thể sống và sinh trưởng ngay cả trong khi tiết trời lạnh giá của vùng núi Tây Bắc. Vì vậy, loại hoa này cũng chính là biểu tượng của nghị lực, sự vươn lên từ khó khăn, gian khổ, hướng tới một tương lai tốt đẹp, tươi sáng hơn.
Ý nghĩa hoa ban trong đời sống người dân tộc Thái
Những người dân bản địa ở đây thường dựa vào cây ban để nhận biết các mùa vụ làm nương rẫy. Như khi hoa nở thì họ sẽ bắt đầu phát nương làm rẫy. Đến khi hoa tàn, thì họ bắt đầu gieo hạt. Trong tiếng Thái, hoa ban còn có tên gọi là hoa ngọt. Và người ta quan niệm rằng năm nào hoa nở rộ khắp núi rừng, thì sẽ đồng nghĩa với năm đó dân làng bội thu.
Xem thêm: Nguồn gốc, đặc điểm và ý nghĩa hoa Dã Quỳ trong cuộc sống
Công dụng của hoa ban
Công dụng của hoa ban
Trồng cây bóng mát
Cây cảnh hoa ban là loài cây bóng mát đẹp được ưa trồng làm cảnh quan nơi đường phố, khuôn viên đô thị. Đặc biệt, cây được trồng nhiều ở khu vực cảnh quan rộng, con đường rộng lớn hoặc khu vực nhà sân vườn…
Làm món ăn
Hoa ban còn là món đặc sản nổi tiếng. Bạn có thể lấy hoa, búp nấu canh, xào, làm gỏi, nộm,… hay những món ăn đậm đà bản sắc. Ngoài ra để tỏ lòng thành kính đối với các đấng sinh thành, nhiều nơi còn dùng hoa ban để dâng lên bàn thờ tổ tiên trong dịp lễ đầu năm.
Tác dụng chữa bệnh
Có thể làm thuốc chữa bệnh ngoài da, hàn vết thương, loét và tràng nhạc. Chồi khô dùng trị lỵ, giun sán và đau bụng, rắn cắn, sắc nước rễ trị đầy hơi, trướng bụng. Ngoài ra, công dụng cây hoa ban còn là vị thuốc quý chữa trị viêm họng, ho khan hiệu quả.
Làm gỗ, làm củi
Gỗ từ cây ban thường chỉ có kích thước nhỏ, có màu nâu xám với các mảng sáng hơn. Gỗ cứng cáp vừa phải, đàn hồi và hoàn thiện tốt. Cây ban chủ yếu sử dụng để xây dựng nhà cửa, nông cụ, đồ nội thất, đồ dùng thông thường. Hay có thể chạm khắc, làm ván lạng, ván ép, ván dăm và tay cầm công cụ.
Thân ban cũng là một loại củi tốt và có thể làm được than củi
Bảo vệ đất
Cây hoa ban có giá trị bảo vệ rừng đầu nguồn lớn. Nó giúp chúng xói mòn và có thể được trồng để cải tạo lại các vị trí bị xói mòn.
Ngoài ra nó cũng giúp cải thiện độ phù nhiêu của đất và có tiềm năng như một cây lâm nghiệp trong các trang trại, giúp che nắng, chắn gió.
Làm thức ăn cho gia súc
Lá, chồi và vỏ của cây hoa ban được sử dụng làm thức ăn cho nhiều loại gia súc, như cừu, dê.
Năng suất lá trung bình của một cây trưởng thành đạt khoảng 20-22 kg trọng lượng tươi mỗi năm. Lá hoa ban chứ protein thô, chất xơ, canxi, phốt phát… nguồn dinh dưỡng ngon và bổ dưỡng cho gia súc.
Sử dụng làm đồ nội thất
Gỗ hoa ban dùng đóng đồ nội thất bền đẹp
Cách trồng và chăm sóc cây hoa ban
Cách trồng hoa ban
Cách trồng hoa ban
Chọn đất trồng
Đất trồng cây hoa ban không cần quá màu mỡ, nhưng đối với cây con bạn cũng nên chuẩn bị kỹ một chút. Trộn đất tại chỗ với các loại phân hữu cơ, thêm ít mùn hoặc xơ dừa để tăng độ tơi xốp.
Bầu ươm cần có lỗ bên dưới, đảm bảo đáp ứng được độ tơi xốp và khả năng thoát nước.
Nhân giống
Phương pháp gieo hạt: Bạn chỉ cần ủ hạt trong một chiếc khăn ẩm, sạch cho đến khi hạt nảy mầm, sau đó phủ thêm một lớp đất trên trên và gieo hạt ở vị trí trong vườn mà bạn mong muốn. Tuy nhiên, phương pháp này thường có hiệu quả thấp hơn.
Phương pháp trồng bằng cây con: Đây là phương pháp phổ biến nhất khi trồng hoa ban trắng tại nhà. Bạn nên chọn những giống cây hoa ban trắng khỏe mạnh, không bị nhiễm sâu bệnh. Trồng cây ở nơi khô thoáng, nhớ nén chặt gốc cây, vun đất kỹ và có thể sử dụng một cọc đứng để buộc vào thân cây để giữ cho cây đứng vững chắc hơn.
Nước: đây là cây thân gỗ, vì thế nên nhu cầu nước vừa phải. Lưu ý là theo hướng dẫn tưới cây hoa ban nhiều sẽ làm úng cây.
Cách chăm sóc hoa ban
Cách chăm sóc hoa ban
Tưới hoa trắng
Yêu cầu về độ ẩm của cây hoa trắng tương đối thấp nên bạn không cần quan tâm nhiều đến việc tưới nước cho cây. Lưu ý không nên tưới quá nhiều cây sẽ dễ bị úng, thối gỗ do thoát nước không đủ.
Bạn tưới 2 ngày 1 lần, khi trời mưa không ngớt có thể ngừng tưới giúp cây thoát nước kịp thời.
Phân bón thúc hoa trắng
Cứ 1 năm bạn chia làm 4 lần bón để cây phát triển và nhanh cho hoa sớm.
- Đợt 1: (Tháng 2 – 4) bón thêm phân đạm và NPK (16: 16: 8), hòa vào nước tưới cho cây, 2 tuần bón 1 lần.
- Đợt 2: (tháng 4 – 6) bón thêm phân super lân và urê cho cây
- Đợt 3: (Tháng 6 – 10) bón thêm phân hữu cơ và phân KCL để thúc ra hoa
- Đợt 4: (tháng 10-12) cung cấp chủ yếu là phân hữu cơ hoai mục, hoặc phân hữu cơ cho hoa.
Đồng thời, để hoa tắm trắng nở đẹp và duy trì độ bền thì trước khi hoa nở bạn đừng quên bón thêm phân kali để cây phát huy
Định kỳ 3 tháng 1 lần tiến hành phun bổ sung phân trắng cho lá đối với bệnh.
Thường xuyên cắt tỉa cành cho hoa trắng.
Định kỳ 2 tháng bạn nên cắt tỉa những cành gần gốc, cành khô, cành mọc um tùm hoặc cành bị sâu bệnh tấn công để giúp cây phát triển khỏe mạnh và ra dáng như ý muốn.
Phòng trừ sâu bệnh hại cây có hoa màu trắng
- Thường xuyên kiểm tra tình trạng của cây, đặc biệt khi cây chuẩn bị ra hoa sẽ dễ bị sâu bệnh.
- Khi phát hiện bị sâu bệnh tấn công, cần loại bỏ ngay những cành bị nhiễm bệnh để tránh lây lan.
- Ngoài ra, bạn nên thường xuyên phun thuốc trừ sâu, diệt nấm để bảo vệ cây khỏi sâu bệnh.
Kết luận
Mong rằng bài viết về ý nghĩa hoa ban sẽ giúp bạn hiểu hơn về vẻ đẹp cũng như ý nghĩa của loài hoa đặc biệt này của vùng Tây Bắc. Nếu bạn có nhu cầu mua hoa, hay trồng một cây tại nhà thì ngại gì mà chưa làm ngay đi! Chúc bạn sớm có một cây hoa ban thật xinh xắn.
